Մամային ես ավելի շատ սիրում, թե՞ պապային
Ժամանակին այս հարցը մեզ բոլորիս էլ տվել, հաճախ հենց մաման ու պապան, հաճախ էլ պարզապես դաժան մարդիկ: Հարցն իր դաժանության հետ մեկտեղ առաջ է բերում անտրաբանականության զգացում. ինչպես կարող ես չափել ում ինչքան ես սիրում, ինչպես կարելի է չափել սերը: Douglas Hubbard-ն օրինակ պնդում է, որ կարելի է չափել ամեն ինչ՝ եթե իհարկե չափելն իմաստ ունի: Բայց միևնույն է, այն պահին, երբ բաց ես թողնում «Շիկահերներին ավելի շատ եմ սիրում, քան սևահերներին» արտահայտությունը, հաշվի որ սերը չափել ես, քանի որ չի կարող է լինել համեմատություն՝ առանց չափելու: Սակայն եթե վերոնշյալ պնդումը առավել քան ճաշակի հարց է (կամ անճաշակության՝ կախված ճաշակից), սպառողական ապրանքներ վաճառող ընկերությանը ուղղակի անհրաժեշտ է իմանալ, թե ինչքան են սպառողները սիրում իրեն, և ինչն ավելի կարևոր է՝ ինչքան մրցակիցներին:
Ինչպես մեկը երկուս դարձնել
ԲԻԶՆԵՍԻ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ԱՄԵՆԱԿԱՐԵՎՈՐ ԱԿՏԻՎՆԵՐԻՑ ՄԵԿԸ
2008թ. Accenture ընկերության (իրականացնում է կառավարման և տեխնոլոգիական խորհրդատվություն և տեխնոլոգիական աութսորսինգ) կողմից 254 ամերիկյան խոշոր ընկերությունների շրջանում կատարված հետազոտությունը ցույց տվեց, որ հարցվածների միայն 60%-ն է որոշումներ ընդունելիս հենվում տվյալների վերլուծությունների վրա: Մյուս կողմից, հարցվածների 72%-ը պատրաստվում էին մոտակա ժամանակաշրջանում զգալիորեն ավելացնել բիզնեսի վերլուծական գործիքների օգտագործումն իրենց ընկերություններում: Անշուշտ, եթե Սթիվ Ջոբսն իր i-երի շարքը սկսելուց շատ «զոռ տար» վիճակագրությանը, երևի թե նրա մոտ ոչինչ էլ չստացվեր, սակայն, երբ բիզնեսն արդեն կայացած է, տվյալների շտեմարանը դառնում է ընկերության կարևոր ակտիվներից մեկը, որը սակայն նախ պետք է վերլուծել:
Հաշվեք Ձեր ապրանքի մասնաբաժինը մեր գրպանում
Շուկայում անհրաժեշտ մասնաբաժին վերցնելը յուրաքանչյուր ընկերության մարկետինգի բաժնի առաջ դրվող թիվ մեկ խնդիրներից է: Եթե ձեր ընկերությունում այդպես չէ, դուք հաստատ մի կարևոր բան բաց եք թողնում: Վերջին հաշվով հենց այդ մասնաբաժնով է որոշովում ինչքան լավ են ձեր ընկերության գործերը: Չէ որ, եթե նույնիկս ձեր վաճառքները աճում են, թերևս չի նշանակում, որ մարկետինգի բաժինը լավ է աշխատում: Միգուցե մրցակիցների գործերն է՛լ ավելի լավ են: Կան շուկայի մասնաբաժնի հաշվարկման տարբեր մոտեցումներ, ներկայացնենք դրանցից մեկը:
Հինգ ուժեր, որոնք ազդում են ոլորտի շահութաբերության և մրցակցության վրա
1979թ.-ի Harvard Business Review-ի մարտ-ապրիլ համարում հրատարակվեց Մայքլ Փորթերի (Michael Porter)“How Competitive Forces Shape Strategy” հոդվածը, որը պետք է դառնար ժամանակակից բիզնես վերլուծությունների անկյունաքարը: Հոդվածում Փորթերի կողմից առանձանցվում են հինգ հիմնական ուժեր, որոնք ձևավորում են մրցակցային մթնոլորտ շուկայում գործող ընկերությունների միջև և կանխորոշում են շահութաբերության մակարդակը ոլորտում:
Ընտրանքի ծավալի հաշվիչ
Ընտրանքային հետազոտություններն օգտագործվում են գրեթե ամենուր՝ սոցիոլոգիայում, քաղաքական, մարկետինգային, վիճակագրական հետազոտություններում: Ընտրանքը վիճակագրական հետազոտության մի տեսակ է, երբ ամբողջ համակցության մասին տեղեկություն կազմելու համար, ուսումնասիրում են նրա մի մասը: Օրինակ, խանութներում մրցակցի ապրանքի միջին գինը գնահատելու համար, կարելի է ուսումնասիրել խանութների մի մասը, իսկ ստացված տվյալները տարածել ամբողջի վրա: Նոր ապրանքը շուկա մտցնելուց առաջ, անհրաժեշտություն է առաջանում հասկանալ, թե միջինում սպառողն ինչքան է պատրաստ վճարել դրա դիմաց: Քանի որ սպառողների ամբողջ համակցությունը (որն անվանում ենք գլխավոր համակցություն) ուսումնասիրելն թանկ է, ժամանակատար, կամ անհնար, համատարած հետազոտության փոխարեն օգտագործում ենք ընտրանքային հետազոտությունը:
Սակայն հավաստի տվյալներ ստանալու համար, անհրաժեշտ է խստորեն հետևել ընտրանքային հետազոտությանը ներկայացվող պահանջները: Դրանցից մեկն էլ ընտրանքի ճիշտ ծավալի ընտրությունն է: Ներկայացվող ծրագիրը հաշվարկում է ընտրանքի անհրաժեշտ ծավալը
Արժեզրկման հաշվիչ
Տնտեսագետներն առանձնացնում են երկու տեսակ եկամուտ (աշխատավարձ)՝ իրական և անվանական: Անվանական աշխատավարձն այն գումարն է, որը վճարվում է գործատուի կողմից՝ ըստ նախորոք ձեռք բերված պայմանավորվածության կամ պայմանագրի: Իրական աշխատավարձը ցույց է տալիս, թե ինչ ծավալի ապրանքներ և ծառայություններ մենք կարող ենք ձեռք բերել մեր աշխատավարձով՝ հաշվի առնելով գնաճը: Այստեղ ներկայացված արժեզրկման հաշվիչը թույլ է տալիս հաշվարկել գնաճի ազդեցությունը ձեր եկամուտների վրա՝ դուք կարող եք հաշվարկել, թե ըստ պաշտոնական վիճակագրության, ինչքան եք կորցրել գնաճի արդյունքում: Հաշվարկները կարող եք անել 1996-2011թթ. Համար:
Մասնավորապես, եթե 2008թ. դուք ստանում էիք 250 000 դրամ աշխատավարձ, ապա 2009թ., գնաճի առկայության դեպքում, 250 000 ունի ավելի փոքր գնողունակություն: Այդ իսկ պատճառով շատ երկրներում ընկերություններն աշխատավարձները բարձրացնում են արժեզրկման չափով: Ասել է թե, եթե ընթացիկ տարում գները բարձրացել են 9%-ով, ապա նույն չափով կբարձրանա աշխատավարձը: Այս բարձրացման արդյունքում աճում են միայն անվանական եկամուտները, իրական եկամուտները մնում են անփոփոխ:
Շահութաբերության մոդելավորում MS Excel-ում՝ What-if վերլուծության միջոցով
Հաճախ MS Excel-ում մոդելներ կառուցելուց հետո, անհրաժեշտ է հասկանալ թե ինչ արդյունք է տալիս մոդելը՝ դրա մուտքային արժեքների փոփոխության դեպքում: Նման մի մոդելի օրինակ կարող է լինել շահութաբերության հաշվարկը: Այս մոդելում ենթադրում ենք, որ ընկերությունը ներմուծում է որևէ ապրանքատեսակ, հայտնի է դրա ինվոյսային արժեքը($), ինքնարժեքը պահեստում($) հաստատուն ծախսերը, վաճառքի գինը և այլն: Ուզում ենք հասկանալ, թե ինչպես է փոխվում շահութաբերության մակարդակը դոլարի կուրսի, վաճառքի գնի և մյուս պարամետրերի ազդեցությամբ: Նման վերլուծություն անելու ամենահեշտ և արագ տարբերակը Excel-ի What-If վերլուծական փաթեթն է:
Մտածողության ծուղակները
Հոգեբանններն առանձնացնում են մարդու մտածողության, ճանաչողության երկու մեթոդ, որոնց պայմանականորեն անվանում են՝ System 1 և System 2: System 1-ը մեր բնազդներն են, այստեղ զգացմունքները, գաղափարները, տպավորությունները, մտքերը գալիս են մարդու գլուխը առանց որևէ ճիգ գործադրելու:
System 1-ի միջոցով մենք քայլում ենք առանց ընկնելու, շրջանցում արգելքները, գտնում տան ճանապարհը, կատարում անընդհատ կրկնվող գործողություններ: Այս դեպքում մենք չենք կենտրոնանում մեր գործողությունների վրա, այլ գործում ենք: System 2-ը ենթադրում է գործողությունների որոշակի պլանավորում, մտածողության պրոցեսն ավելի դանդաղ է, որոշումները իրականացվում են մտքին զոռ տալու, ճիգ գործադրելու միջոցով: System 2-ը մենք օգտագործում ենք, երբ փորձում ենք լուծել մեզ անծանոթ որևէ խնդիր, գտնել ճանապարհ անծանոթ վայրերում, սովորել վարել մեքենա և այլն: Երկու համակարգներն էլ կարող են սխալվել, հանգեցնել սխալ որոշումների և լուծումների, սակայն եթե System 2-ի դեպքում մենք ի վիճակի ենք տեսնել մեր սխալը (եթե խնդիրը չի լուծվում, փորձում ենք ուրիշ մեթոդ), ապա System 1-ի դեպքում մենք ամենևին էլ չենք գիտակցում, որ սխալ ենք մտածում: Այս կարգի սխալները շատ ավելի վտանգավոր հետևանքներ կարող են ունենալ:
Ընտրանքային Միջինի հիպոթեզի ստուգումը՝ Ստյուդենտի թեսթի միջոցով
Հավելվածը ստուգում է Մեկ ընտրանքի (One sample) միջինի որևէ արժեքի հավասարության հիպոթեզը Ստյուդենտի t-test-ի միջոցով: Հաշվարկում է p-value, t և t-կրիտիկականի արժեքները, Վստահելության միջակայքի վերին և ստորին սահմանները:
Ժամանակային շարքերում կանխատեսումներ իրականացնելու կշռված լողացող միջինի և էքսպոնենցիալ համահարթեցման մոդելները
Այն դեպքերում, երբ ժամանակային շարքերը ստացիոնար են (չկա տրենդ և սեզոնայնություն) մենք կարող ենք օգտագործել կանխատեսման այս գործիքները՝ կշռված լողացող միջին (weighted moving average) և Էքսպոնենցիալ համահարթեցում(exponential smoothing): Կշռված լողացող միջինը, լողացող միջինի տարատեսակն է և օգտագործվում է այն դեպքերում, երբ ենթադրում ենք, որ կանխատեսման համար օգտագործվող ժամանակաշրջանները չունեն նույն ազդեցությունը կանխատեսվեղ ժամանակաշրջանի վրա: Օրինակ 2011թ. վաճառքներն ավելի շատ կախված են 2010թ. քան 2009թ. վաճառքներից:
